Psychologie is al jaren een van de populairste studies in Nederland. Elk jaar beginnen duizenden studenten aan een bachelor, vaak met het idee om later als psycholoog met cliënten te werken. De weg daarnaartoe is langer en smaller dan veel eerstejaars denken. Wie dat vooraf weet, kan er beter op inspelen.
De opleiding
De basis is een universitaire bachelor psychologie van drie jaar, gevolgd door een master van één of twee jaar. In de master kies je een richting, zoals klinische psychologie, arbeids- en organisatiepsychologie of ontwikkelingspsychologie. Wie met een master klaar is, mag zich psycholoog noemen. Die titel is niet wettelijk beschermd. Voor zelfstandig behandelen in de zorg is meer nodig.
Wat je verdient
Het salaris van een psycholoog hangt sterk af van je titel, je ervaring en de sector waarin je werkt. Een basispsycholoog verdient minder dan een GZ-psycholoog, en een klinisch psycholoog meer. In de zorg zijn salarissen vastgelegd in cao’s, zoals de cao ggz en de cao ziekenhuizen. In het bedrijfsleven, bijvoorbeeld als organisatiepsycholoog of in recruitment, is er meer ruimte voor onderhandeling. Psychologen met een eigen praktijk bepalen hun inkomen deels zelf, maar dragen ook de risico’s van het ondernemerschap.
De route naar GZ-psycholoog
Om in de geestelijke gezondheidszorg zelfstandig diagnoses te stellen en behandelingen te geven, heb je de BIG-geregistreerde titel gezondheidszorgpsycholoog nodig, kortweg GZ-psycholoog. Daarvoor volg je na je master een postmasteropleiding van twee jaar, waarin je werkt en leert tegelijk. De plekken voor die opleiding zijn beperkt, en er is veel concurrentie. Veel afgestudeerden werken eerst een paar jaar als basispsycholoog of psychologisch medewerker voordat ze worden toegelaten.
Daarna kun je nog verder, tot klinisch psycholoog of klinisch neuropsycholoog. Dat zijn specialistische opleidingen van vier jaar.
Werkplekken
Psychologen werken op veel verschillende plekken. In de ggz, in ziekenhuizen, in de jeugdzorg, in het onderwijs, bij justitie, bij defensie en in het bedrijfsleven. Steeds meer psychologen combineren werk in een instelling met een eigen praktijk, of werken deels online. Online behandeling geeft meer vrijheid in waar en wanneer je werkt.
Buiten de zorg zijn er ook mogelijkheden. Psychologen werken als onderzoeker aan een universiteit, als adviseur bij een gemeente, als gebruikersonderzoeker bij een techbedrijf of als trainer en coach.
Wat het werk vraagt
Het werk met cliënten is zinvol en afwisselend, maar ook zwaar. Je hoort verhalen over verlies, geweld en wanhoop. Psychologen leren tijdens hun opleiding om met die belasting om te gaan, en intervisie en supervisie horen bij het vak. Toch is het belangrijk om voor jezelf te weten of je dit jarenlang wilt doen.
Ook de administratieve druk is een punt dat psychologen vaak noemen. Verslaglegging, declaraties en wachtlijstbeheer kosten tijd die niet naar cliënten gaat.
Daar staat veel tegenover. Psychologen noemen het contact met cliënten, het zien van vooruitgang en de afwisseling tussen gesprekken, diagnostiek en overleg vaak als de reden waarom ze het vak blijven doen.
Een realistisch begin
Praat tijdens je studie met psychologen in het werkveld. Vraag hoe hun loopbaan is verlopen en wat ze anders zouden doen. Een stage in een richting die je nog niet kent, kan je verrassen. Op Psycholoogvanuithuis.nl lees je meer over het werk van psychologen, online behandeling en het beroep in de praktijk.